Categoriearchief: Productie

Ik ben de wind



Afgelopen herfst werkte ik voor Maatschappij Discordia en TG STAN aan de vertaling van Eg er vinden van Jon Fosse (2007). Het was een last minute-plan van acteurs Matthias de Koning en Damiaan De Schrijver, want “er was nog een gaatje in de programmering voor dit seizoen”.

Normaal worden voorstellingen minstens een jaar van te voren geboekt, maar nu moesten er een maand of twee van te voren dus nog speelplekken gevonden worden. Enkele theaters in Nederland hadden nog wel plek, dus de voorstelling ging na de première in Frascati (Amsterdam) op 20 december nog naar de Toneelschuur in Haarlem en Kikker in Utrecht. Monty in Antwerpen heeft nog een paar data bijgeboekt eind februari en daarna is het alweer over. Gelukkig blijft de voorstelling bij Discordia en STAN op het repertoire, en zal zeker  terugkeren in een volgend seizoen.

Omdat Matthias en Damiaan de voorstelling zelf zouden spelen, en Damiaan uitsluitend prachtig Vlaams spreekt, zijn we met zijn drieën tot een ‘spelersversie’ gekomen, een lichte bewerking van de vertaling waarin onder meer alle replieken van personage “De Ander” in het Vlaams zijn. Het was even wennen om op die manier te werken, maar ook erg leuk. Vertalen is een solitair vak, soms tot mijn verdriet, dus met twee flamboyante heren een zonnige dag lang op een terras in Amsterdam aan de tekst werken vormde een prettige afwisseling. En het resultaat is de moeite, zowel de tekst als de voorstelling zijn wat mij betreft geslaagd.

Het tekstboekje is uitgekomen bij De Nieuwe Toneelbibliotheek en bevat zowel de ‘schone’ vertaling uit het Noors als de spelersversie. Het boekje is hier online te bestellen.

De voorstelling leverde twee recensies op, beiden zeer positief:

“Het is een weergaloos mooie toneeluitvoering, raadselachtig, enerverend op ingehouden manier en poëtisch (…) De vertaling is van Maaike van Rijn; de acteurs zelf maakten er een toneelspelersversie van. In de boekuitgave door De Nieuwe Toneelbibliotheek staan beide versies afgedrukt, zodat er na het zien van de voorstelling nog veel moois te lezen is.” – Kester Freriks op Theaterkrant.nl, 21/12/2018

“De twee vrienden in Eg er vinden (naar een tekst van Jon Fosse, voor het eerst naar het Nederlands vertaald door Maaike van Rijn) maken een boottochtje. Terwijl de een (De Schrijver) steeds contact probeert te maken met zijn reisgenoot, zakt de ander (De Koning) steeds verder weg in duistere overpeinzingen. Loepzuiver vangt de tekst een gevoel van wegdrijven, het verloren gaan van een vriendschap, van contact, van de wil om verder te leven. Vanwege de elliptische vorm en het bewuste gebrek aan dynamiek blijft de inhoudelijke reikwijdte van Eg er vinden bescheiden – het is niets meer en niets minder dan een onderdompeling in een bepaalde staat van zijn. De existentiële onmacht die in het stuk centraal staat wordt echter buitengewoon tastbaar: dankzij de onnadrukkelijkheid van de voorstelling glipt het geheel als zand tussen je vingers door, en blijft er alleen een gevoel van ongrijpbaar verlies achter.
– Marijn Lems in NRC Handelsblad, 27/12/2018

 

De revisor: labberdaan! labberdaan!

Op 16 januari ging De revisor van Nikolaj Gogol in première bij het Nationale Toneel in Den Haag, in een vertaling van Maaike van Rijn en een bewerking en regie van Theu Boermans.

De Nederlandse Toneeljury heeft de voorstelling inmiddels tot één van de zes beste grote zaal-voorstellingen van seizoen 2015-2016 benoemd. Dat is niet alles: hoofdrolspeler Joris Smit werd genomineerd voor de Louis d’Or (beste mannelijke hoofdrol) en Mark Rietman voor de Arlecchino (beste mannelijke bijrol).

De Nederlandse Toneeljury:
“Regisseur Theu Boermans pakt uit bij zijn Nationale Toneel met een ingrijpende bewerking van Gogols beroemde satire. Zijn Revisor is prachtig toegesneden op het hier en nu, met heerlijk herkenbare ploeterende personages die het met zichzelf toch steeds wat beter voor hebben dan met de ander – en daar uiteindelijk niet mee weg komen. Kleine corruptie en grote gebaren strijden bij de personages om voorrang in deze oergeestige, actuele voorstelling waarin de grote acteursgroep haar komisch talent laat flonkeren.”

Kijk hier voor het volledige juryrapport over de voorstelling.

 

Joris Smit in De revisor (c) Kurt van der Elst
Joris Smit in De revisor (c) Kurt van der Elst

Deze ogen

Deze ogen (Desse auga, 2008) is een van de laatste stukken van Jon Fosse. Met zijn alledaagse maar poëtische taal schrijft Fosse over de zee, de liefde en de dood. Deze ogen is maar één keer eerder opgevoerd, op het strand in Noorwegen. Maaike van Rijn maakte een nieuwe vertaling voor de  afstudeervoorstelling van Ingrid Askvik (Regie Opleiding, Theaterschool Amsterdam).

Maar
er is iets hier
iets dat zal zorgen
dat wij verdwijnen
en het is immens 

Een man en een vrouw ontmoeten elkaar bij de zee. Zo is het altijd geweest en zo zal het altijd zijn. Wij zullen hier altijd zijn, toch?
Een verhaal over de levensloop van de twee mensen, het verhaal van de mensheid op aarde en hoe wij proberen aan de dood te ontsnappen door de natuur te overwinnen. Maar kan dat wel?

Deze ogen is als tekstboekje te bestellen bij de Nieuwe Toneelbibliotheek.

Deze ogen
Boekuitgave Deze ogen, De Nieuwe Toneelbibliotheek, 2014

Like Me

In 2013 verzorgde Maaike de Engelse vertaling van Like Me (tekst Anna Maria Versloot, regie Judith Hofland). Like Me is een interactieve audio-/videotour op locatie, voor twee personen. De voorstelling speelde inmiddels op verschillende (internationale) festivals, zoals Oerol, Metropolis (Kopenhagen) en LaStrada (Graz).

We worden grootmeesters in het optrekken van een online beeld van onszelf. Of doen we in het dagelijks leven niet anders? Tegelijkertijd hebben we steeds meer behoefte aan echte ontmoetingen. Hoe oprecht is een ontmoeting tussen twee geconstrueerde identiteiten? Verschilt een echte ontmoeting nog wel van een virtuele?

Judith Hofland nodigt je uit lid te worden van haar eigen sociale netwerk. Zo sta je ook met alle andere wandelaars van de interactieve tour Like Me in verbinding. Je kan jezelf laten zien via statusupdates, foto’s en chatsessies.

Judith Hofland, Like Me
Judith Hofland, Like Me

De bosjes

In 2013 vertaalde Maaike  in samenwerking met en gecoacht door Tom Kleijn De Bosjes (Lilleskogen, 2004) van de Noorse schrijver Jesper Halle, voor de Amsterdamse Theaterschool. De voorstelling werd geregisseerd door Maren E. Bjørseth.
Inmiddels is een versie van deze vertaling, door Tom Kleijn, verschenen als tekstboekje bij uitgeverij De Nieuwe Toneelbibliotheek.

Er was iets met Julie Nilsen. Waarom huilde ze zo vaak? Omdat ze wratten had? Wie was de koning? Waar kwam die armband vandaan? Maar, nog belangrijker; wat was er met de bosjes?

Op de dag dat de Russische kosmonaut Gagarin zijn ruimtevlucht maakt, ontstaat een gat in het hek naar de bosjes. De bosjes waar niet gespeeld mag worden. Na deze dag zal niets meer hetzelfde zijn. Een groep jongvolwassenen kijkt terug op een jaar uit hun jeugd en probeert met de kennis van nu te achterhalen wat er toen is gebeurd.

“Pijn is pijn en vreugde is vreugde, zowel voor kinderen als voor volwassenen.” (Jesper Halle)

Affiche De bosjes
Affiche De bosjes